Adopta un castiñeiro en Balboa

O Concello ofrece os froitos dunha árbore dos sotos da zona del que os propietarios non poidan facerse cargo a cambio do seu coidado


O Concello de Balboa, un dos máis activos do Bierzo en canto a propostas turísticas e de desenvolvemento municipal, volveu a erixirse en pioneiro en ideas destinadas a salvagardar a contorna natural dos Ancares. Nesta ocasión trátase de crear un "Banco de Castiñeiros de Balboa", co que invitan á xente a adoptar un destas árbores. O fin principal desta iniciativa pasa por preservar estas árbores, que en moitos casos están desatendidos, ben por que o propietario ten xa unha avanzada idade que lle impide coidar ben o souto ou ben por que o dono dos castiñeiros vive fóra do municipio. En todo caso, son castineiros que cada ano ofrecen uns froitos que finalmente quedan no chan porque falta alguén que o recolla.
O alcalde de Balboa, José Manuel Gutiérrez Monteserín(PP), considera importante resgardar os soutos de castiñeiros como parte esencial da natureza dos Ancares. Ademais, engádese a función ecolóxica de impedir a deterioración dunha árbore con decenas de anos de crecemento, en moitos casos, e de frear tamén o avance do lume que, desgraciadamente, ameaza cada ano a comarca do Bierzo mediante a roza dos soutos.
Gutiérrez Monteserín explica que esta iniciativa nace con carácter experimental. Por iso, inicialmente poranse uns 40 árbores a disposición de quen queira adoptar un castiñeiro. O obxectivo final, o que o alcalde espera que poida cumprirse para o ano que vén, se o proxecto ten boa aceptación, é alcanzar os 250 árbores distribuídas nunha superficie de máis de sete hectáreas situadas nas poboacións de Balboa e Chan de Vilar.
No municipio de Balboa o val ofrece abundancia de exemplares de castiñeiros da variedade castaña de parede, un froito saboroso, fácil de pelar e co relativo defecto de ser pequeno e algo máis engurrado que outras variedades, polo que non é tan valorada no mercado. Iso mantivo desde fai anos os prezos deste froito nuns mínimos que non supón un gran beneficio para o castañicultor. Por iso, o abandono está provocando a deterioración das árbores e tan só as persoas maiores, dentro do que poden facer ante a gran tarefa física de manter e recoller o froito, seguen mantendo os seus castiñeiros como algo tradicional. Con todo, recoller as castañas nas mellores condicións require un rozado e limpado varias veces ao ano.
O Concello limpará a primeira vez o castiñeiro e quen adopte a árbore deberá rozalo outra vez antes da recollida. Para realizar estas tareas, persoal do Consistorio acompañará aos adoptantes ata o seu castiñeiro para ensinarlles a coidalo e a recoller o froito de xeito adecuado para evitar danar a árbore. "Pódaa non é necesaria. Aquí non se podan, por iso os castiñeiros desta zona están todos sans", dixo Gutiérrez Monteserín.

Aínda que inicialmente neste proxecto estivo interesada a Cidade da Enerxía e ata a Universidade de León, a iniciativa nace só co impulso do Concello de Balboa, que non descarta a participación destas ou outras institucións.

Unha árbore personalizada
Cada castiñeiro que sexa adoptado será identificado dalgunha forma, ben cun número ou con algún símbolo ou calquera imaxe que poida permitir atopar a árbore no souto de castiñeiros. O Concello dispuxo que os castiñeiros, polo menos os primeiros, teñan unha boa localización, de forma que o "adoptante" non teña que percorrer demasiado tramo de monte para chegar ata o souto no que está a súa árbore.
As persoas interesadas en adoptar un castiñeiro deberán porse en contacto co Concello de Balboa a través do correo da Casa das Xentes na dirección: lacasadelasgentes@gmail.com. O Consistorio empezará nestes días a abrir a lista de espera de persoas interesadas en adoptar un castiñeiro. Desta forma, calquera que queira, independentemente de que viva en Balboa, en Madrid ou en calquera sitio do país, poderá ter o seu castiñeiro e as súas castañas parede só con comprometerse a realizar dúas ou tres visitas ao ano á súa árbore para coidalo e rozalo. É o mellor xeito de gozar dunhas castañas cultivadas e recollidas por un mesmo.


Castiñeiros en perigo
Un recente estudo realizado pola Universidade de León e a Fundación Cidade da Enerxía revelou que o chancro, a enfermidade que está matando aos poucos soutos da comarca berciana, acabou xa con 90.000 exemplares. Esta epidemia afecta actualmente ao 80,5% de exemplares, o que supón unhas 17.500 hectáreas de castañares no territorio comarcal. A principal causa da extensión da praga é a falta de coidado dos soutos, especialmente polos labores de injertado e poda, que abren feridas nas árbores que favorecen a expansión do chancro.
A creación da Marca de Garantía Castaña do Bierzo fai dous anos tamén está axudando á protección dos soutos. Na comarca recóllense uns 9 millóns de quilos dos preto de 15 que se producen cada ano no Bierzo. Unha maior protección e coidado das árbores permitiría non só mellorar a calidade do froito, senón tamén impulsar unha marca de calidade que permita á castaña do Bierzo competir con outras zonas produtoras.

Voando como as aguias sobre os picos dos Ancares

Os parapentes emulan o voo das rapaces aproveitando as correntes de aire para subir a un ceo con vistas á Cordilleira Cantábrica


Ao longo de dúas décadas os afeccionados ao parapente fixeron do miradoiro de Balouta, no Porto dos Ancares, un punto de despegamento mítico para emprender un dos voos máis fermosos e complicados da orografía galega. «As vistas da Cordilleira Cantábrica desde esta zona son espectaculares, pero as condicións orográficas de montaña fan que se trate dun voo técnico e máis turbulento do habitual. Os elevados contrastes de temperatura entre as zonas altas e baixas provocan correntes violentas e o vento se encañona polos vales pechados», afirma Alberto Corral , do Club Voo Libre Bierzo, cuxos pilotos o mes pasado despregaron as súas velas no ceo dos Ancares, coas últimas neves da tempada aínda coroando os cumes.

Desde o Miradoiro de Balouta, a unha cota de 1.600 metros, os paxaros coloridos de rip-stop (unha tea sofisiticada que aúna lixeireza e resistencia, pero sobre todo deseñada para deter eventuais rachos) despegan pola cara leonesa do pico Miravalles, no extremo norte da serra dos Ancares, xusto onde se atopan os concellos de Ibias, Bierzo e Navia de Suarna.

Unha vez no aire, narra Alberto Corral , os parapentes emulan o voo das rapaces: «Intentamos planear, perdendo a menor altura posible á espera de que se forme unha térmica, e, como as aguias ou os voitres, seguímola para subir todo o máis alto, ata onde o permitan as condicións da zona e a climatoloxía». As térmicas son correntes de aire ascendente, alecciona o piloto berciano, que formanse pola diferenza de temperatura entre as zonas altas frías e o fondo dos vales, que acumulan calor: «é un fenómeno similar ao dunha pota que rompe a ferver. Cando o chan non pode reter a calor, o solta cara arriba en forma de burbullas de aire».

Paxaros de tea que desafían aos ventos

As correntes térmicas son ao parapente o que as ondas ao surf. Como cunha onda de 20 metros, o piloto soña cunha térmica mítica que o eleve algúns miles de metros de altura e o desnivel de ascenso conseguido dá unha boa medida do éxito do voo. Esta primavera os parapentes do Voo Libre Bierzo asucaron o ceo dos Ancares a 2.500 metros.

«Se o tempo é bo, poderiamos superar os 3.000 metros, en Castela é habitual chegar aos 4.000 e na Península hai zonas onde se poden alcanzar os 6.000», afirma Alberto Corral , para quen o principal atractivo do parapente é «a sensación de liberdade que produce voar como os paxaros».

Case como os paxaros, ou polo menos iso entende un espectador inexperto, para quen os parapentes parecen vendidos ao capricho das correntes. Se estas non chegan, o piloto tras o despegamento irá inevitablemente perdendo altura ata tocar terra no fondo do val.

Por iso, a maior dificultade para o parapente nos Ancares, máis que as correntes violentas e as turbulencias, é a falta de espazo para aterrar. A estreiteza dos vales, a abundancia de vexetación e a escaseza de pastos son o principal inimigo dos valentes paxaros de rip-stop que cun retrinco de tea botan un pulso aos ventos.

Cifran en seis millóns os beneficios do turismo do Lobo Ibérico

A preservación do Lobo na Sierra da Culebra e Sanabria, unha aposta polo futuro!

Uns seis millóns de euros é o beneficio económico, directo e indirecto, que pode xerar o turismo ligado ao lobo na Reserva da Sierra da Culebra segundo un estudo de investigación realizado polo madrileño Esteban da Pena.


«O turismo do lobo: unha aproximación á sustentabilidade turística baseada na figura do lobo na serra da Culebra» é un traballo de investigación realizado por De a Pena, enmarcado nun curso de doutoramento que leva por epígrafe «os retos do turismo español: reconversión e sustentabilidade».


Para o estudioso «a idea dun turismo sostible de calidade, baseado neste mamífero, non é só viable senón tamén rendible».


O autor primeiramente analiza as debilidades, ameazas, oportunidades e fortalezas que representa o lobo ibérico na zona da Sierra da Culebra, para logo «realizar unha estimación dun «Ano 0» sobre diferentes actividades que poderían porse en marcha para situar este turismo como un dos máis interesantes e sostibles do noso país».

A Casa das Xentes de Balboa, un exemplo a seguir!

Nunha mostra de auténtico dinamismo turístico e cultural, os habitantes deste pequeno pobo dos Ancares bercians, decidiron un bo día, transforma o polideportivo que xa ninguén usaba a falta de xente nova, nun centro cultural que reflectise as xentes do val de Balboa.

O vello polideportivo de aspecto canto menos dubidoso, que pouco tiña que ver coa beleza de conto e de lenda que definen a paisaxe dos Ancares, púxose nas mans do equipo de Domingo González, un artesán de Cantexeira encargado de converter esta estrutura en desuso nunha obra de artesanía chea de vida.

Así respondeu ao encargo do Concello, que proxectou a Casa das Xentes como o gran foro de lecer e cultura do concello, chamado a complementar e a ampliar substancialmente a oferta turística actual das pallozas. O alcalde, José Manuel Gutiérrez Monteserín (PP), afanouse en conseguir todo o financiamento necesario para pór en mans do equipo de artesáns que cada día desde fai case dous anos pasaron as súas horas tallando a madeira que é protagonista do edificio.

O proxecto supón un investimento de 800.000 euros e conta coa colaboración de distintas institucións. A Xunta de Castela e León entregou partidas por 530.000 euros. Tamén a Deputación de León colaborou con 120.000 euros, ata a Fundación Cidade da Enerxía achegou o seu granito de area, financiando o 40% do sistema de climatización que alimenta o edificio. E porque o artesán non está rifado co moderno, este sistema enerxético achega a parte máis vangardista coa incorporación dun modelo de climatización que permite quentar o aire de entrada co quente que se sae cara a fóra, evitando así a súa perda e permitindo aforrar enerxía. Para iso incorporarase unha caldeira de biomasa de 100 quilovatios acompañada de paneis solares que abastezan energéticamente ao edificio.

Como ven-nos; Diario Vasco, Os Ancares, unha cordilllera para perderse

Fai vinte anos Os Ancares era unha das comarcas máis remotas e pobres de Europa, e os seus habitantes vivían case como en tempos dos celtas.

Vou arrincar a vespa en Veiga de Espiñareda (Lleón) e achégalleme un home: «Oe, vas cara aos Ancares? Pois enche o depósito porque se non che vas a quedar alí dentro». A rexión dos Ancares é un nó montañoso que se alza entre Lugo, Lleón e Asturies, e ata hai pouco constituía unha das comarcas máis remotas, esquecidas e pobres de Europa. Na cordilleira ábrense tajos profundos, hondonadas e vales que corren en todas direccións e crúzanse uns con outros ata formar un labirinto. Nesas concas espállanse aquí e alá as aldeas ancaresas, acios de casas de pedra apretujadas.

Ata fai vinte anos, para ir dunha aldea a outra só existían carreiros ou camiños de ferradura; a escola, a tenda e o médico máis próximo quedaban a ducias de quilómetros. No inverno, as nevadas deixaban aos veciños illados durante un ou dous meses. Non coñecían a electricidade, a auga corrente nin o teléfono. As familias convivían coas vacas e os porcos en pallozas herdadas dos celtas -chozas con muros ovalados de pedra e tellado de palla- e alimentábanse con castañas, patacas e o luxo ocasional da carne de porco ou de galiña. O bocio era unha enfermidade endémica, pola falta de yodo na dieta. E o remedio tradicional consistía en beber auga de nove fontes ás doce da noite do día de San Juan.

As condicións xa melloraron moito: hai estradas asfaltadas, por exemplo. Pero as mil carreteritas dos Ancares crúzanse unha e outra vez sen sinais que orienten ao visitante, especialmente no lado galego. Quen se oriente ben nesa telaraña atopará unha gasolineira aos cen quilómetros; quen dea uns cantos rodeos, como eu, necesitará uns 150. E en Veiga, antes do aviso, ía co depósito a medias, como para 75 quilómetros.

Un pouco logo de Veiga de Espinareda, en Sésamo, ábrese a porta dos Ancares leoneses. Unha estrada bacheada sube ata o alto de Lumeras e asómase sobre o val do río Ancares. Á fronte levántase unha ondada de montañas azulonas e redondeadas, unha serra viejísima, puída polas choivas, os ventos e éralas glaciales dos últimos 500 millóns de anos. Abaixo, o val é moi negro. Os pobos brotan da terra escura como coágulos de roca e lousa. Nos hortos, as señoras con pañolón e vestido negro parece que están removendo cinzas coa aixada. Só o río traza unha pincelada refrescante, un bosquecillo fluvial de chopos, alisos e salgueiros.

Desvíome a Espinareda de Ancares, unha aldea retrepada na montaña. Aparco na praza e unha anciá, tamén de negro rigoroso, achégase a preguntar como vai o día. «Moi ben, grazas, e por aquí?». «Aquí, como podemos, estirando, estirando». «De que viven no pobo? Non vin gando». «Algunha vaca hai, pero aquí non. Hainas en Sobreira e en Pereda». «Entón, das hortas?». «Bo, sacamos pementos, cebollos e patacas. O demais hai que compralo. O panadeiro e o frutero veñen dúas veces por semana e tamén traen carne. Eu teño pensión, poquita, pero a estiro, estíroa».

Non sei de que viven en Espiñareda, pero si de que morren: de vellos. Din as lápidas do cemiterio que case todos os veciños cumpren oitenta e moitos ou noventa e tantos anos. A partir de Teixedo comeza unha subida preciosa e moi empinada. A estrada bordea o circo glaciar do monte Cuíña, un anfiteatro de roca e neve en cuxo colo despregar un bosque de rebolos. Grazas ao illamento e á escasa intervención humana, nos Ancares conserváronse inmensos bosques de castiñeiros, carballos, piñeiros, bidueiros, acivros e teixos, refuxio de especies tan ameazadas como o oso ou o urogallo. Outra especie en perigo de extinción é a humana: moitos ancareses emigraron ao longo do século XX a América, a Francia, a Alemaña. Entre 1960 e 2000, abandonáronse a metade das explotacións gandeiras e moitas aldeas quedaron despobladas. Nos Ancares galegos quedan sete mil persoas e trinta mil vacas, o único negocio que insufla algo de vitalidade á rexión.

Logo de coroar o porto dos Ancares, a 1.648 metros de altitude, a estrada baixa en picado cara a unha profunda hoya entre montanhas. Alá no fondo, 700 metros máis abaixo, está a aldea de Balouta, un conxunto de pallozas, hórreos e casas de pedra. Nunha das pallozas colga un cartel: «Pódese visitar. 1 euro». A mostra Jaime, un ancarés de 82 anos e catro ou cinco dentes, boina calada e andares eléctricos. Cando nos achegamos á palloza téndolle un euro. Dálle apuro aceptalo. «A miña muller e eu vivimos agora na casa nova, pero toda a vida estivemos na palloza, ata fai dez anos», explica, nunha mestura de castelán e galego. «Agora estamos moito mellor, coa auga corrente, a calefacción. ».

As pallozas construíanse cun muro de pedra moi groso, sen máis ocos que a porta e algún mínimo ventanuco, para manter así a calor nos invernos feroces. O teito levantábase con vigas de carballo e unha cuberta de palla de centeo trenzada (en galego, palla: de aí palloza). Nin sequera abríase un buraco para a cheminea: o fume filtrábase pola palla. E no interior convivían persoas e animais, en espazos separados por tablazones que só chegaban a media altura. As pallozas xa se levantaban así moito antes de que os romanos aparecesen por estas terras.

Jaime abre a porta e entramos nun espazo escuro, fresco, abovedado e cun chan abrandado cuberto de palla. As voces soan encortizadas. Acende os pequenos focos eléctricos que iluminan o interior e móstrame as estancias. Á esquerda da entrada, nun recuncho, un pequeno galiñeiro. Ao fondo, un cortello no que gardaban unha ducia de vacas e uns cantos porcos. Na zona central, a cociña: unha lumbre no chan de laxas, tixolas e pucheros colgando dunha cadea vertical e dous bancos de madeira postos en ele para delimitar a zona. E á dereita da entrada, a habitación do matrimonio, cunha gran cama e os retratos sepia da parella. «Agora dinnos que as pallozas son monumentos e hai que coidalas. Non nos deixan tiralas pero tampouco nos dan axudas para mantelas, e temos que cambiar a palla de cando en vez, coidar as vigas...». Pregunto se queda algunha palloza habitada. Menea a cabeza: «Dásvos outras pallozas morreron».

A partir de Balouta, a estrada convértese nunha estreita cinta de asfalto que se interna por un bosque de acivros, carballos e castaños cuxos troncos non poder abarcar nin entre catro persoas. Avanzo por un interminable túnel vexetal, baixo unha bóveda de ramas que ameaza con pecharse e tragarme. Logo de Suárbol, último pobo de Lleón, chego a Piornedo, primeiro de Lugo, unha aldea de 50 habitantes situada a 1.200 metros de altitude, na morrena dunha antiga e evidente conca glaciar. Para construír as casas, os veciños aproveitaron os bloques de granito que fai milenios o xeo arrastrou ata aquí.

Piornedo debe de ser un dos pobos máis vellos de Europa: reúne pallozas e hórreos que se manteñen case como en tempos prerromanos. Un proxecto público pretendeu rehabilitar a aldea, pero o plan pasaba por desaloxar aos veciños e levalos a unha nova urbanización disimulada no bosque. O arquitecto pretendía derrubar as casas e as naves modernas (as que se levantaron con ladrillo, formigón e uralita), remocicar as pallozas e así recrear unha aldea do século XIII para goce de turistas: unha aldea de Astérix con aloxamentos e tendas de souvenirs. E sen veciños.

A aldea si que ten algo de Astérix: os veciños, precisamente. Catorce familias, incluídas parellas mozas que apostaron por quedar, resisten ao invasor. Aceptan os traballos necesarios para mellorar o aspecto estético de Piornedo -como revestir con granito os edificios de ladrillo e formigón-, pero defenden que ninguén sabe coidar das pallozas mellor que eles. Só falta que, a cambio dos impostos que xa pagan, as autoridades encárguense do mantemento do pobo e que doten a Piornedo con servizos tan básicos como o alumado, a rede de sumidoiros ou o mantemento de camiños.

O pulso entre veciños illados e autoridades afastadas ten certa tradición na comarca. O seguinte pobo da ruta, Donís, declarouse república independente en 1873. Os veciños desta aldea pobre e apartada, fartos de pagar impostos e non recibir nada a cambio, secuestraron ao recadador e proclamaron a independencia. O arrebato só durou unhas horas, ata que chegou unha parella de gardas civís a pór orde.

Paro na Cámpa dá Braña, un cruzamento de camiños, e pregunto a un nativo como se chega ao castro celta de San Román de Cervantes. Dime algo parecido a isto: «Segues un par de quilómetros ata un cruzamento, tomas á dereita, no segundo desvío viras á dereita outra vez, sobes un repecho, tuerces á esquerda, continúas ata o terceiro cruzamento á esquerda...». Deixo de prestar atención, aparvado, pero o home segue falando un minuto máis e termina cunha frase inquietante: «... e aos 25 quilómetros, verás un stop».

Nunca verei ese stop. Aos cinco minutos xa estou perdido nesta maraña endiablada de estradas que se dividen en carreteritas, que á súa vez se dividen en carreteruchas, pistas e caminejos, sen ningún sinal nos cruces. De cando en vez paso preto dalgunha aldea minúscula que non figura no meu mapa. Subo, baixo, xiro, retrocedo, dou voltas polos bosques, os pobos empezan a soarme e os veciños saúdanme xa con familiaridad. De súpeto, dun xeito milagroso, aparécelleme San Román (o pobo). Alí un sinal indica o camiño cara ao castro celta, pero non a distancia. Así que pregunto a un avó cantos quilómetros quédanme. «Catro ou cinco». Hoxe descubro a Lei do Quilómetro Galego. Se o paisano di que faltan catro quilómetros, faltan quince. E miúdos quince: un festival de curvas cegas con grava miúda e fochas nos que poderían vivir familias numerosas. Como logo dos quince de ida hai que percorrer os quince de volta, sobra tempo para lamentar o escaso éxito que tivo nesta rexión o sistema métrico decimal.

Pero os rodeos merecen a pena. Porque o castro de Santa María ofrece un exemplo asombroso de que nestas terras dúas mil anos non son nada: o castro é un conxunto de vivendas pegadas unhas a outras, cuxos muros circulares de pedra son idénticos aos da palloza de Jaime. Aquí as casas construíronse da mesma xeito desde tempos de Xullo César.

A partir de San Román me apaño bastante ben para atopar a autovía que vai a Lugo. A agulla do combustible está na zona vermella desde fai tempo, así que me achego a unha gasolineira e bendigo ao home que me advertiu en Veiga de Espinareda. Agora marabíllame a autovía: calzada de dez metros, asfalto firme, longas rectas, despregamento exuberante de carteis e sinais. Pódese conducir sen pensar. Pero se falamos de emocións, a autovía é unha cinta transportadora. E as carreteritas dos Ancares, unha montaña rusa. Iso si: quen entre aos Ancares lucenses sen un mapa moi detallado, deberá conducir con paciencia. Con paciencia e, polo si ou polo non, cun bidón de combustible, provisións e unhas boas bengalas para pedir socorro.

Artigo orixinal

O Bierzo inventa o carril-vaca

O concello de Balboa abrirá un camiño valado con acceso aos prados

Balboa é un municipio do Bierzo que comparte os Ancares con Galicia. A súa poboación principal é vacúa: un milleiro de vacas por só 400 paisanos. Por iso, o seu alcalde, José Manuel G. Monteserín (PP), ten moi en conta aos animais nas súas iniciativas políticas. De momento non votan, pero dada a súa importancia demográfica, poderían solicitar calquera día destes o dereito de sufraxio. E por iso, o mesmo que outros rexedores prodíganse en acondicionar quilómetros de carril bici, Monteserín apostou por habilitar un carril vaca.

A idea é de sentido común: basta con observar a singular xeografía física e humana da zona, cos veciños repartidos entre 17 aldeas salpicadas polas montañas. O alcalde sabe que, cunha poboación envellecida, é pouco probable que aquí se organicen marchas cicloturistas para reclamar zonas de circulación para bicicletas e, postos a abrir pistas, os seus votantes estaríanlle máis agradecidos se puidesen dispor dun bonito camiño polo que levar con tranquilidade ás reses.

A medida aprobouse no pleno municipal e está orzada para a súa execución este ano. O proxecto, que suporá un investimento que rolda o millón e medio de euros, consiste en abrir un camiño valado con acceso aos prados que discorrerá en paralelo á estrada rural LE-723, nun tramo de aproximadamente cinco quilómetros entre Ambasmestas, no municipio de Veiga de Valcarce, e Balboa. O alcalde ve nesta idea a solución para resolver os problemas que supuña en tránsito de animais para a circulación de vehículos nunha estrada tan estreita, e pensa dar carpetazo así ao vello conflito entre condutores e gandeiros.

Monteserín é un rexedor singular. Gústalle dicir que é "alcalde pola cara", o cal, aínda dentro do respecto ao procedemento democrático, é certo. Nas eleccións municipais houbo empate e tiveron que botar unha moeda ao aire para desempatar por decisión xudicial. El elixiu cara.

Xunto á gandería, o turismo é o segundo alicerce da economía de Balboa. O municipio trata de sacar todo o partido ao seu patrimonio a través do proxecto Pallozas Vivas. O Concello rehabilitou unha destas construcións para convertela en bar e restaurante, que agora se explota en réxime de concesión. Os sábados ofrece cea-baile con música en vivo. En Balboa está tamén a Palloza de Chis, onde poden escoitarse concertos de música celta. Ademais, converteron algunha en establecemento de turismo rural.

Apostan pola palloza como elemento singular que pode atraer a visitantes e curiosos. Por iso, idearon un proxecto para promocionalas aproveitando o tirón do Xacobeo, iniciativa da Asociación Carozos e o municipio. A ocorrencia é nin máis nin menos que unha "palloza peregrina". A solución foi habilitar nun tráiler a montaxe dunha destas vivendas tradicionais, como fan as orquestras cos seus escenarios. Ao abrir o remolque, a palloza vese tal cal, sen que falte detalle: desde os útiles ata o lume. Así, subida nun camión, a palloza percorrerá o Camiño de Santiago en setembro, desde a Cruz de Ferro, na porta do Bierzo, ata Compostela.

"Pretendemos reivindicar a cultura rural ancaresa con representacións en cada escala da ruta, pero non queremos facer un belén, senón algo novo", explica Monteserín.

Ocorrencias non faltan neste recuncho berciano. A última foi "tunear o pavillón". Como a poboación é maior e escasean os nenos que lle dean un bo uso, acordaron converter o polideportivo en centro sociocultural multiusos. Cambiáronlle o nome pola Casa das Xentes e personalizárono para ese novo papel. Non usaron neones nin aleróns aerodinámicos, senón unha solución de tuning rústico: madeira de batea traída desde Serra de Outes. quedou ben, e verase como funciona nuns días, despois de que o presidente da Xunta de Castela e León, Juan Vicente Herrera, corte a cinta inaugural.

O lobo: inimigo do gando ou reclamo turístico?

O Grupo de Acción Local Montaña de Riaño presentou o proxecto "Wolf: Wild Life & Farmers"

O pasado venres presentouse en León a primeira fase do traballo de "Wolf: Wild Life & Farmers". Trátase dun audiovisual de case 20 minutos que ten como principal obxectivo profundar no coñecemento do lobo e os seus costumes, fomentar a súa convivencia cos habitantes do medio rural, especialmente cos gandeiros, e buscar novas fórmulas para o turismo.
O presidente do grupo de acción local (GAL) Montaña de Riaño, Francisco García, o presidente do GAL Valladolid Norte (con sede en Villalón de Campos, José Andrés García Mouro e o biólogo Carlos Sanz foron os encargados de presentar este traballo no que se recollen as opinións de administracións ambientais, gandeiros afectados por ataques de lobo, axentes forestais, asociacións conservacionistas e cazadores co fin de mostrar a realidade da problemática en torno ao lobo e a coexistencia territorial en zonas de gandería extensiva das comunidades autónomas de Castela e León, Galicia e Asturies, que son das que proceden os grupos de acción local que participaron neste proxecto.
"Este DVD pretende situar ao neófito no debate xerado ao redor desta coexistencia, así como intentar buscar puntos de encontro entre os distintos axentes sociais, económicos, ambientais para lograr nos territorios soluciones e posibles aproveitamentos para este recurso en que o lobo pode converterse", aseguran os seus promotores. 


En palabras de José Andrés García Mouro, "o problema do despoboamento que actualmente sufrimos todos os municipios do medio rural afecta tamén á as especies faunísticas". Para o presidente do GAL Valladolid Norte, "necesitamos novos perfís de turistas", unha misión na que pode xogar un factor moi importante a presenza do lobo.
É o caso, por exemplo, da zamorana Sierra da Culebra, onde reside boa parte da poboación de lobos da Península e que, polo seu número, nos últimos tempo convertéronse nun reclamo para moitos turistas, que viaxan ata esta comarca coa esperanza de poder ver lobos no seu hábitat.

Para o biólogo Carlos Sanz, que fose colaborador do desaparecido Félix Rodríguez de la Fuente ("que o lobo viva onde queira e poida para que nas noites españolas non falten nunca os aullidos", dixo no seu día o mestre), en España hai actualmente en 1.500 e 2.500 exemplares de lobo, o que lle converte nun animal ameazado pero xa non en perigo de extinción.

Este proxecto que emprenderon varios grupos de acción local, e que se prolongará ata o ano 2013, contou en 2009 cunha dotación orzamentaria de 65.590 euros, subvencionados na súa totalidade polo Ministerio de Medio Ambiente e Medio Rural e Mariño a través da Rede Rural Nacional. Foi precisamente o pasado ano cando se captou o interese de grupos de acción local de Portugal, Suecia e Estonia para traballar conxuntamente neste proxecto que se presentará o 6 de maio no Parlamento Rural Sueco, que se celebrará en Sunne, na rexión de Värmland, onde existe tamén esta problemática de coexistencia entre o lobo e os profesionais do campo. Os GAL integrantes de proxecto "Wolf: Wild Life & Farmers" volveron a presentar o seu proxecto á convocatoria do MARM da Rede Rural Nacional , cun orzamento total de 545.500 euros, cos obxectivos de potenciar a figura da gandería como actividade sostible e necesaria para a mellora da biodiversidade e dos seus activos como garantes diso, pór en valor a figura do gandeiro como activo clave para a contribución ao desenvolvemento sostible e a conservación da biodiversidade, incrementar a concienciación da poboación xeral, propiciando un cambio na mentalidade "negativa" que sobre o lobo tense nos territorios rurais, expor á Comisión Europea e aos Estados Membros unha proposta de consenso que supoña unha solución, utilizando a metodoloxía Leader, promover, propor e difundir accións de compatibilidade e coexistencia entre as explotacións gandeiras e o lobo e vertebrar os distintos elementos e axentes implicados (administracións ambientais, gandeiros, cazadores, sindicatos agrarios, entidades conservacionistas, administracións locais e empresarios rurais) para buscar conxuntamente distintos aproveitamentos sostibles ao redor do recurso lobo.

Alto Narcea e Muniellos en Asturies, Adisac-La Voz, Adata, Aderisa, Adri Pombais e Macoval en Zamora, Montaña de Riaño (León), Montaña Palentina, Ancares, Courel, Montes e Vales en Lugo e o como coordinador Adri Valladolid Norte son os grupos de acción local promotores deste proxecto. A existencia do lobo ou de o urso (oso) convértese nun dos mellores indicadores de "saúde natural" dun territorio; e hai que buscar a vantaxe competitiva desta oportunidade, sen que existan prexudicados; e que ante a opinión pública sexa a gandería extensiva o símbolo e os garantes desta oportunidade para a xeración doutras actividades, produtos ou servizos nos territorios rurais", afirman.